مقدمه

تحول دیجیتال صنعتی اتحادیه اروپا، یکی از ارکان اصلی استراتژی صنعتی اتحادیه اروپا به شمار می‌رود. این تحول با هدف افزایش رقابت‌پذیری، تاب‌آوری، بهره‌وری و پایداری صنایع اروپایی و در عین حال، تسریع گذار به اقتصاد سبز و دیجیتال دنبال می‌شود.

اتحادیه اروپا بر این باور است که فناوری‌های دیجیتال نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی آینده صنعت، زنجیره‌های ارزش و مدل‌های کسب‌وکار ایفا می‌کنند و باید به‌گونه‌ای به‌کار گرفته شوند که در خدمت انسان، محیط‌زیست و اقتصاد باشند.

اهمیت تحول دیجیتال صنعتی اتحادیه اروپا

صنایع اروپا با چالش‌های متعددی از جمله رقابت جهانی، تغییرات اقلیمی، اختلال در زنجیره‌های تأمین و تحولات سریع فناوری مواجه هستند. تحول دیجیتال به‌عنوان ابزاری کلیدی، امکان پاسخ‌گویی مؤثر به این چالش‌ها را فراهم می‌کند.

اتحادیه اروپا تحول دیجیتال صنعتی را در هم‌راستایی کامل با دو هدف کلان خود دنبال می‌کند:

گذار سبز (Green Transition)

گذار دیجیتال (Digital Transition)

این دو گذار به‌صورت هم‌زمان و مکمل یکدیگر طراحی شده‌اند و مسیر آینده صنعت اروپا را شکل می‌دهند.

اهداف استراتژی تحول دیجیتال صنعت اروپا

۱. تقویت بازار واحد دیجیتال اروپا

اتحادیه اروپا در پی ایجاد یک بازار واحد دیجیتال منسجم است که در آن، شرکت‌ها بتوانند بدون موانع غیرضروری فعالیت کنند. این موضوع به‌ویژه برای شرکت‌های کوچک و متوسط (SMEs) اهمیت دارد تا بتوانند از فناوری‌های دیجیتال برای رشد، نوآوری و حضور در بازارهای بین‌المللی بهره ببرند.

۲. ارتقای حاکمیت و خوداتکایی دیجیتال اروپا

یکی از محورهای کلیدی این استراتژی، دستیابی به حاکمیت دیجیتال اروپا (Digital Sovereignty) است. این مفهوم به معنای توانایی اروپا در: کنترل و مدیریت داده‌ها تعیین استانداردهای فنی توسعه زیرساخت‌ها و فناوری‌های راهبردی می‌باشد تا وابستگی‌های حیاتی به بازیگران غیراروپایی کاهش یابد.

۳. مسیرهای گذار صنعتی (Transition Pathways)

کمیسیون اروپا برای هر «اکوسیستم صنعتی»، مسیرهایی تحت عنوان Transition Pathways تعریف کرده است. این مسیرها، نقشه راه عملی برای: دیجیتال‌سازی فرآیندها کاهش اثرات زیست‌محیطی افزایش بهره‌وری و نوآوری در صنایع مختلف محسوب می‌شوند و با مشارکت فعال ذی‌نفعان طراحی می‌گردند.

۴. نقش دولت‌ها در تحول دیجیتال صنعتی

تحول دیجیتال صنعتی صرفاً مسئولیت بخش خصوصی نیست. دولت‌ها، نهادهای عمومی، اتحادیه‌ها و سایر ذی‌نفعان باید نقش فعالی در:

سیاست‌گذاری

تنظیم‌گری

تأمین مالی

تسهیل‌گری

ایفا کنند تا تحول دیجیتال به‌صورت فراگیر، متوازن و پایدار محقق شود.

ابزارها و برنامه‌های اجرایی اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا مجموعه‌ای از سیاست‌ها، برنامه‌ها و ابزارهای حمایتی را برای تحقق این استراتژی به‌کار گرفته است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

برنامه سیاستی دهه دیجیتال ۲۰۳۰ (Digital Decade Policy Programme) برای تعیین اهداف کلان دیجیتال

استراتژی اروپایی داده‌ها به‌منظور ایجاد یک بازار داده امن و قابل اعتماد

European Digital Innovation Hubs (EDIHs) برای حمایت عملی از شرکت‌ها در مسیر دیجیتال‌سازی

برنامه‌های تأمین مالی مانند:

Digital Europe Programme

Horizon Europe

InvestEU

این ابزارها به صنایع کمک می‌کنند تا فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، رایانش ابری، دوقلوی دیجیتال و داده‌های صنعتی را به‌صورت عملیاتی به‌کار گیرند.

جمع‌بندی: آینده صنعت اروپا در عصر تحول دیجیتال

استراتژی تحول دیجیتال صنعتی اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که دیجیتال‌سازی صرفاً یک پروژه فناورانه نیست، بلکه یک تحول ساختاری در اقتصاد و صنعت به شمار می‌رود. هدف نهایی این استراتژی، ساخت صنعتی است که: رقابت‌پذیرتر پایدارتر داده‌محورتر و تاب‌آورتر باشد و بتواند نقش پیشرو اروپا را در اقتصاد جهانی آینده تثبیت کند.